GÓRA




Historia i losy Góry wiążą się z dziejami Śląska i Polski. Dolina rzeki Barycz była żyzna i posiadała cechy obronne, dlatego stała się już około 10 tys. lat p.n.e. siedzibą ludów pierwotnych. Stwierdzono to na podstawie znalezisk archeologicznych w pobliżu wsi Pobiel m.in. 22 tysięcy zabytków kamiennych z tej epoki. W Czeladzi Wielkiej i Wąsoszu odkryto pozostałości prymitywnych osiedli ludzkich, a w Bartkowie najstarszą na Śląsku półziemiankę. W okolicy Góry znaleziono wyroby ceramiczne kultury wstęgowej, a w Unisławicach odkryto pozostałości po osadzie sprzed 2500 lat p.n.e., w Ryczeniu - cmentarzysko kultury łużyckiej sprzed 2700 lat p.n.e., w Wierzawicach Małych - osadę z tego samego okresu, we wsi Pobiel - pozostałości po 6 osadach. Wymienione odkrycia archeologiczne są tylko częścią wszystkich, które nie sposób wymienić. Potwierdzają one jednak szybkie zaludnienie tego terytorium. W okresie między VII a X wiekiem Góra i okolice zamieszkane były już przez ludność słowiańską. Z materiałów historycznych wynika, że ludność zamieszkująca Górę i okolicę była pracowita, zapobiegliwa i dbała o swe losy, dlatego też obok hodowli, uprawy ziemi, łowiectwa i zbieractwa prowadziła handel z tymi kupcami rzymskimi, którzy wędrowali pobliskim szlakiem bursztynowym. Dowodem na to są liczne znaleziska monet cesarstwa rzymskiego np. Sestertiusów Aleksandra Sewera znalezionych w Tarpnie. Dbano o bezpieczeństwo i obronność, o czym świadczy budowa grodów obronnych, których w rejonie Góry jest aż 9: w Bartodziejach słowiański gród obronny z IX-X wieku, w Chróścinie z XII wieku, w Kietlowie z ok. IX wieku, w Kruszyńcu z IX-XI wieku, w Lipowcu z X wieku, w Niechlowie z ok. IX-X wieku, w Pastewniku z ok. X wieku, Sądowlu I z XI-XII wieku i Sądowlu II z X-XV wieku. Wszystkie te grody posiadały umocnienia ziemno - drewniane, fosy oraz wały. Niektóre z nich zostały współcześnie zniszczone np. w Niechlowie, Pastewniku, Sądowlu. Ten ostatni był grodem obronnym, kasztelanią i miejscem sądu książęcego oraz pierwszą parafią katolicką na tym skrawku państwa polskiego. To właśnie w Sądowlu został zawarty pokój między księciem Wielkopolski Władysławem Laskonogim, a księciem Śląska Henrykiem Brodatym. Zakończył on wojnę domową między tymi książętami. Z sądowelską kasztelanią wiążę się pierwsza wiarygodna wiadomość o Górze. W najstarszym śląskim dokumencie w Bulli papieża Adriana IV z 23 kwietnia 1155 roku zostają wyliczone kasztelanie i włości biskupa wrocławskiego, w tym kasztelania Sądowel, a pod koniec rejestru wymienia się wieś Góra leżącą nieopodal Sądowla ( ... et william juxte Sandowil gue Górza dicitur... ). Pierwsza historyczna wzmianka o Górze znajduje się w bulli protestacyjnej papieża Hadriana IV z 23 kwietnia 1155 r. Dotyczy Starej Góry, która została wyliczona wśród 15 grodów kasztelańskich należących do biskupstwa wrocławskiego. Kolejna wzmianka o osiedlu w miejscu dzisiejszej Góry zawarta jest w bulli papieża Innocentego IV z 9 sierpnia 1245 roku (...willa Góra cum partinentiis suis...). Góra szybko się rozwijała i już w 1300 r. kupiła od księcia piastowskiego Henryka III Głogowskiego prawo posiadania mennicy i bicia własnej monety oraz prawo targowe na handel solą. Dekret Henryka III Głogowskiego z dnia 18 sierpnia 13000 r. uczynił Górę miastem na prawie niemieckim.